Hiếm khi mình được thấy một bạn bình luận một góc nhìn trái chiều và thấy bạn có đề xuất về việc đóng góp dự thảo thì mình sẵn sàng. Mình thì thích đóng góp mở và hi vọng đối thoại mở cho mọi người góp ý kiến.
Chủ đề mà bạn này bình luận ban đầu liên quan đến phát biểu của lãnh đạo UBCKNN về việc siết sàn phi tập trung DEX. Ý tưởng siết sàn phi tập trung DEX thực sự không mới, ngay cả SEC của Mỹ cũng đã từng lên hồ sơ chuẩn bị đấm nhau Uniswap (theo trích dẫn 1 ở dưới), trước khi tổng thống Trump lên bổ nhiệm qua chủ tịch SEC mới Hester Peirce. Tuỳ thiết kế của DEX thì nó có thể dễ kiểm soát hoặc khó kiểm soát. Nếu mà DEX đó là smart contract không có chủ sở hữu, không có key admin, không thể thay đổi, và ở trên một mạng lưới có độ phi tập trung cao như Ethereum thì không thể chặn được. Mình đồng tình với ý kiến là có rất nhiều lừa đảo trong ngành tài sản mã hoá. Nhưng ngành nào cũng có lừa đảo thôi. Nếu có tội phạm thì chúng ta xét xử theo pháp luật. Chúng ta có thể thấy một nước đã cấm tất cả các hoạt động liên quan đến tài sản mã hoá là Trung Quốc, nhưng trên thực tế, các hoạt động này chỉ chuyển dịch ra nước ngoài. Tài sản mã hoá không phụ thuộc vào biên giới của quốc gia nào cả. Ngay cả việc xác định tài sản mã hoá đang ở đâu đã là một cuộc tranh cãi.
Mình có thêm một ý tưởng khác là thay vì cấm DEX, chúng ta vẫn có thể tận dụng thiết kế của DEX để tạo ra một môi trường onchain hợp pháp. Ví dụ như gần đây Optimism đã hợp tác với Bitpanda để vận hành Vision Chain, một mạng lưới Ethereum Layer mà đáp ứng được khung pháp lý MiCA của Châu Âu (trích dẫn 2 ở dưới). Hoặc tận dụng Uniswap V4 Hook tồn tại trên các mạng lưới hiện tại; ứng dụng một KYC hook (địa chỉ ví được định danh) và một hook tự động trừ thuế cho người giao dịch chuyển thẳng đến địa chỉ cục thuế. Môi trường onchain có thể được thiết kế minh bạch dòng tiền, giúp việc theo dõi các hoạt động tội phạm hiệu quả hơn, giảm thiểu yếu tố tham nhũng. Nhà đầu tư Việt Nam vẫn luôn lo ngại công việc bảo mật của sàn giao dịch tài sản mã hoá. Các sàn tài sản mã hoá cũng không minh bạch phương án phòng thủ của họ thì khó thuyết phục nhà đầu tư. Chỉ cần một sai sót là có thể đi tong một số lượng lớn tài sản mã hoá ký gửi bởi nhà đầu tư. Mà nếu sàn có độ thanh khoản kém thì khó có khả năng bồi thường, hoặc việc bồi thường bị kéo dài như trường hợp của FTX.
Rủi ro quản lý tài sản trong ngành tài sản mã hoá là rất lớn. Ngoài việc mất tài sản còn có việc lộ dữ liệu của nhà đầu tư, tạo cơ hội cho tội phạm tận dụng dữ liệu để thực hiện ý đồ xấu. Cho đến ngày hôm nay các sàn tài sản mã hoá nội địa chưa có động thái trình bày tới khách hàng về những phương án của họ. Mình nghĩ bình luận về tốc độ xử lý giao dịch là quá bình thường nếu xoay quanh cấu trúc hệ thống backend và DB truyền thống.
Hi vọng chúng ta sẽ có những buổi đối thoại hai chiều tích cực trong thời gian tới để có thể xây dựng một bộ khung pháp lý công minh cho nhà đầu tư trong nước và hấp dẫn cho nhà đầu tư nước ngoài; góp phần thúc đẩy vị thế Việt Nam trên thị trường tài sản mã hoá toàn cầu.
[1] SEC gửi Wells Notice tới Uniswap
[2] BITPANDA, VISION WEB3 FOUNDATION AND OPTIMISM CONNECT EUROPEAN FINANCIAL INSTITUTIONS TO GLOBAL BLOCKCHAIN ECONOMY