Sau phi vụ giải cứu số ETH mà các hacker Bắc Hàn nắm giữ sau vụ hack KelpDAO thực hiện bởi Arbitrum Security Council, thì hiện tại đã xảy ra một sự cố pháp lý mà nhiều luật sư trên Crypto Twitter đã cảnh báo. Gerstein Harrow LLP, một văn phòng luật sư có lịch sử kiện nhiều DAO, đã mở một vụ kiện mới nhằm vào Arbitrum DAO để tịch thu số ETH giải cứu ở trên để bồi thường cho những nạn nhân bị mất tài sản do Bắc Hàn trong các vụ kiện khác.
Mình sẽ nói về bối cảnh ở đây để mọi người hiểu. Trong hàng chục năm qua, chính quyền Bắc Hàn đã thực hiện rất nhiều phi vụ tấn công chứ không phải chỉ có tài sản mã hoá. Liên quan đến vụ kiện này thì vào năm 2000, chính quyền Bắc Hàn thực hiện một vụ bắt cóc linh mục Kim Dong-shik (linh mục là một thường trú nhân tại Mỹ) tại Trung Quốc và áp giải qua Bắc Hàn; sau đó vào năm 2009 thì gia đình của linh mục Kim Dong-shik đã khởi kiện tại Mỹ và được Toà Án tuyên bố thắng kiện 330 triệu đô vào 2015; tuy nhiên, vì chính quyền Bắc Hàn không có trực tiếp tài sản ở Mỹ để tịch thu và bồi thường, gây khó khăn cho gia đình trong việc nhận phần thưởng thắng kiện. Nhưng vì quyền nhận số tiền bồi thường lớn, Gerstein Harrow LLP đã tiếp cận và nhận uỷ quyền đại diện cho gia đình linh mục Kim để tìm cách "vặt" từng phần bồi thường từ các phi vụ tịch thu tài sản mã hoá của chính quyền (hoặc những đội ngũ thân cận) Bắc Hàn khác. Gần đây, sau khi Arbitrum Security Council "tịch thu" khoảng 37000 ETH từ hacker Bắc Hàn rồi chuyển vào địa chỉ của Aribitrum DAO thì văn phòng luật sư Gerstein Harrow LLP đã đánh hơi được nên khởi kiện ngay lập tức (trích dẫn 1) và đã được Toà Án Southern District of New York (SDNY) chấp thuận yêu cầu khoá số tài sản tranh chấp (37000 ETH) cho đến khi vụ kiện có kết quả.
Mình không phải là luật sư nên mình viết ý kiến dưới đây của mình dựa trên những cuộc thảo luận công khai trên X và một số cuộc thảo luận riêng của mình với những luật sư tài sản mã hoá đang hành nghề tại Mỹ.
Thứ nhất là vụ kiện này có khả năng cao là Gerstein Harrow LLP sẽ không thắng kiện theo nhận định của nhiều luật sư. Vì tài sản mà hacker Bắc Hàn chiếm đoạt không "tự động" trở thành tài sản của Bắc Hàn, nên số tài sản tranh chấp 37000 ETH ở đây thuộc về những người bị mất trước đó (thông qua KelpDAO). Tuy nhiên, nhận định của mọi người là Gerstein Harrow LLP không quan tâm mà chỉ quan tâm đến việc kéo dài thời gian vụ kiện để tính phí (và có thể số phí đó sẽ được trích ra từ tiền thắng kiện nếu có trong tương lai).
Thứ hai là tài sản tranh chấp hiện tại đã có lệnh yêu cầu khoá từ Toà Án SDNY, nên bất kỳ ai dịch chuyển số ETH này sẽ bị coi là trái lệnh toà và sẽ bị xử phạt theo pháp luật. Hiện tại, theo nhiều phân tích thì có vẻ Toà Án SDNY sẽ coi tất cả những người liên quan từ Arbitrum Security Council (nắm giữ quyền nâng cấp khẩn thay đổi trạng thái của mạng lưới), giám đốc của Arbitrum Foundation (đại diện cho hệ sinh thái những người nắm giữ token ARB), đến người nắm giữ token ARB mà bầu chấp thuận, sẽ đều nằm trong phạm vi xét xử vì Arbitrum DAO là một "thực thể bao trùm" những con người ở dưới. Vì thế, rủi ro pháp lý đến những người này là rất cao (ngay cả khi không phải là người Mỹ), và họ phải có những chuẩn bị để có một đại diện hầu toà và tìm phương án để vụ kiện này bị bãi bỏ hoặc chiến thắng.
Thứ ba là nhiều người nhận định vụ kiện này sẽ chỉ là vụ kiện đầu tiên trong hàng loạt những vụ kiện tiếp theo. Như mình đã viết, việc Arbitrum Security Council "khoá" số tài sản bị hack từ ví của hacker Bắc Hàn đúng về mặt đạo lý, nhưng đã mở hộp Pandora, tạo tiền đề cho hàng loạt vấn đề pháp lý trong thời gian tới. Đặc biệt, các toà án giờ đã biết rằng Arbitrum Security Council sẵn sàng thay đổi "trạng thái mạng lưới" (thông qua việc thay đổi mã nguồn của mạng lưới Arbitrum); và hiện tại quyền lực của họ căn cứ theo các văn bản pháp lý là tuyệt đối. Theo lex_node tìm kiếm, Arbitrum Security Council tuy được bầu cử bởi Arbitrum DAO và có thể bị loại bỏ bởi Arbitrum DAO, nhưng Arbitrum Security Council vẫn có thể thay đổi mã nguồn của mạng lưới Arbitrum theo ý muốn để lật bỏ quyết định bởi Arbitrum DAO (trích dẫn 2).
Đến đây thì tớ sẽ có một số ý kiến cá nhân. Ngành tài sản mã hoá hay có câu nói "Code is law" (Mã nguồn là pháp luật), nhưng thực tế thì nhận định của tớ là "Code is truth, law is law" (Mã nguồn là sự thật, pháp luật là pháp luật). Nó phản ánh việc đây là hai hệ thống tồn tại song song. Mã nguồn blockchain quyết định hiện tại số tài sản này ai có khả năng vận hành thông qua thuật toán mã hoá, đó là sự thật liên quan đến số tài sản đó. Nhưng luật pháp thì sẽ có một góc nhìn khác ai (về mặt pháp lý) thực sự sở hữu số tài sản đó. Dễ hiểu hơn là các vụ trộm của Bắc Hàn, khi Bắc Hàn trộm tài sản mã hoá của bạn, chuyển vào ví của hacker thì lúc đó số tài sản mã hoá đó toàn quyền vận hành bởi hacker Bắc Hàn. Nhưng pháp luật vẫn sẽ coi đó là tài sản mã hoá của bạn và cơ quan chức năng sẽ tìm cách phối hợp thu hồi số tài sản này về cho bạn.
Các dự án tài sản mã hoá hiện tại đứng ở ngã rẽ, một là fintech hoá, dùng luật pháp để bảo vệ người dùng và dùng công nghệ blockchain để tăng độ hiệu quả hệ thống vận hành; hai là cypherpunk hoá, loại bỏ hoàn toàn con người khỏi quy trình vận hành, giữ vững phương châm "trung lập" ngay cả khi sự thật hiện tại nó trái ngược với pháp luật hoặc đạo đức. Điển hình là khi Bybit mất 1.5 tỷ đô bằng ETH thì mạng lưới Ethereum (nâng cấp bởi các đội ngũ phát triển client và vận hành bởi các validator) cũng không có động thái gì để truy thu số ETH bị mất đó về. Bybit phải chấp nhận đền bù bằng khả năng tài chính của bản thân.