Tớ thấy rất nhiều người trong cộng đồng tài sản mã hoá đang đi theo phong trào RWA (nôm na là token hoá tài sản thật lên blockchain) nhưng tớ thấy mọi người có thể chưa lường trước hết được rủi ro liên quan.
Dựa vào số liệu mới nhất của Defillama (trong hình đính kèm và trích dẫn 1 bên dưới), chúng ta thấy 4 nhu cầu lớn nhất hiện tại là:
- Trái phiếu chính phủ (phần lớn là US treasury bill) -> 55.71%
- Kim loại quý (vàng, bạc, v.v...) -> 20.72%
- Khoản vay tư nhân -> 10.42%
- Cổ phiếu của công ty đại chúng -> 7.81% Những loại hình RWA còn lại thì không đáng kể, bao gồm cả bất động sản.
Các dạng RWA hiện tại sau khi được phát hành onchain đều có những điều khoản kiểm soát và có thể vượt quá khả năng đáp ứng của nhà đầu tư retail. Người dùng lớn nhất của những sản phẩm RWA hiện tại là những giao thức DeFi, sử dụng những loại tài sản này để thế chấp phát hành các dạng stablecoin có lãi suất đính kèm tới cho nhà đầu tư cuối. Như vậy là nhà đầu tư retail không tiếp cận RWA trực tiếp (do những vấn đề về điều khoản kiểm soát) mà chỉ gián tiếp.
Một điểm yếu mà tớ nhận ra là rủi ro pháp lý sai phạm của công ty phát hành RWA. Trong thị trường tài chính truyền thống, chúng ta vẫn thấy việc các công ty tài chính sai phạm, gây ra hậu quả nặng nề đến nhà đầu tư, bị phạt, giám đốc đi tù, truy thu tài sản bồi thường cho nhà đầu tư tốn nhiều năm kiện tụng. Nếu mà công ty phát hành RWA có sai phạm, không đảm bảo tài sản đã token hoá onchain được thế chấp đủ với số tài sản thật (vì họ gian dối trong báo cáo tài chính, hoặc lấy đi làm việc khác) thì sẽ gây ảnh hưởng nặng nề tới cho nhà đầu tư onchain mà lúc đó việc kiện cáo mình nghĩ sẽ còn khó khăn hơn. Chúng ta thấy một trường hợp gần đây là pmUSD. pmUSD được phát hành bởi công ty ION Digital Corp, là một stablecoin có thế chấp là vàng. Tuy nhiên, sau khi PharosWatch (một nhóm đánh giá mức độ an toàn của stablecoin độc lập) điều tra thì phát hiện ra là điều khoản sản phẩm ghi chú rằng là số vàng này chưa được khai thác (không phải thỏi vàng nằm trong kho chứa) mà đang nằm trong những mỏ vàng tại Yukon (Canada); tài sản thế chấp chỉ là quyền được nhận số vàng sau khi khai thác thành công từ mỏ vàng; nếu bạn đổi pmUSD ra tài sản thế chấp thì bạn sẽ được nhận một NFT đại diện cho quyền sở hữu số vàng tương đương chưa khai thác từ mỏ vàng tại Yukon (Canada), như vậy thì bạn bị phụ thuộc vào tiến độ khai thác và rủi ro thủ tục pháp lý để thực nhận được số vàng cuối cùng; tiếp theo là báo cáo kiểm toán từ một công ty kế toán nhỏ (không phải Big 4) chỉ xác nhận là quyền sở hữu vàng chưa khai thác là có thật, nhưng không xác nhận những thông số khác như sản lượng của mỏ vàng, số vàng đó có chi phí đi kèm thế nào, cấu trúc các đơn vị khai thác, v.v... Chúng ta thấy rõ sự mập mờ của chất lượng tài sản thế chấp trong trường hợp này dẫn đến rủi ro cho nhà đầu tư onchain.
Tớ suy nghĩ rằng lợi ích của RWA có ý nghĩa nhất đối với nhà đầu tư retail (không phải tổ chức) vì nhà đầu tư tổ chức họ đã có thể tiếp cận với nhiều loại sản phẩm tài chính này thông qua các kênh truyền thống rồi. Không nhất thiết phải chịu thêm rủi ro với môi trường onchain và sự khác biệt pháp lý của phiên bản sản phẩm token hoá và phiên bản sản phẩm trong môi trường tài chính truyền thống. Đó là còn chưa kể đến việc hiện tại các công ty tài chính truyền thống cũng tiếp tục đưa ra các dạng sản phẩm mới ra thị trường. Như vậy, chúng ta thấy nhà đầu tư retail đang chịu các rủi ro như sau:
- Rủi ro tài sản onchain, giao thức bị tấn công, nhà đầu tư bị lộ/mất key quản trị ví.
- Rủi ro quyền lợi pháp lý khác nhau giữa phiên bản RWA onchain và phiên bản truyền thống offchain, dẫn đến tổn hại cho nhà đầu tư mà thiếu cơ sở để truy tố.
- Rủi ro doanh nghiệp phát hành RWA sai phạm trong việc quản lý tài sản thế chấp, dẫn đến kiện tụng, tài sản thế chấp bị phong toả, mất thanh khoản.
Vì thế, tớ nghĩ RWA trong thị trường tài sản mã hoá sẽ phát triển chậm hơn mọi người suy nghĩ, cùng với những rủi ro trên sẽ là rào cản tới cho nhà đầu tư chấp thuận. Đặc biệt trong bối cảnh là ngành tài chính truyền thống vẫn sẽ tung ra những sản phẩm tương đương, nhưng loại bỏ rủi ro số 1 và 2 ở trên. Tớ thì tự tin hơn về sự tăng trưởng của các tài sản mã hoá thuần tuý như ETH vì niềm tin của nhà đầu tư lúc đó hoàn toàn đặt vào thuật toán mã hoá của giao thức, không bị vướng mắc các vấn đề sai phạm pháp lý của con người.
- [1] DeFillama RWA