Tối hôm qua tại meetup của Mantle tớ có trình bày ngắn viễn cảnh của ngành tài sản mã hoá hiện tại cho những builder solo mới. Bài viết này là tóm tắt ngắn gọn của bài trình bày tối qua của mình (mình không có quay video tối qua).
Hiện tại ngành tài sản mã hoá đúng nghĩa vào thời kỳ "gấu" (bear market). Ngay cả sau khi FTX sụp đổ tớ vẫn thấy rất nhiều hoạt động tuyển dụng, các hoạt động gọi vốn vẫn cực kỳ nhộn nhịp, mặt bằng chung tinh thần vẫn đang phấn khởi ngay cả khi giá cả tụt xuống nhanh. Hiện tại, chúng ta thấy nhân sự (cả junior và senior) bị sa thải hàng loạt, có một lượng không nhỏ đã chuyển đổi sự nghiệp qua AI. Nhiều doanh nghiệp, dự án đã cắt giảm chi tiêu mạnh nếu vẫn còn tồn tại; còn lại thì đều thông báo đóng cửa hết, ngay cả những doanh nghiệp có vốn đầu tư quỹ mạnh. Rất nhiều người trong ngành tài sản mã hoá hiện tại đang trong tình trạng thất vọng vì mọi thứ đang không diễn ra như kì vọng của họ. Tớ nghĩ nhiều người hi vọng các doanh nghiệp tài chính truyền thống tham gia vào ngành này sẽ giúp thị trường phá đỉnh mạnh nhưng thực tế thì không phải như vậy. Tớ vẫn suy nghĩ rằng thị trường năm ngoái tăng đạt đỉnh vì mọi người tự fomo theo tin tức là doanh nghiệp tài chính truyền thống vào chứ không phải là do có dòng tiền cực lớn từ các doanh nghiệp tài chính truyền thống này đi vào.
Vì thế, trong viễn cảnh mùa "gấu" này là cơ hội tuyệt vời cho thế hệ builder mới, tận dụng AI để cắt giảm chi phí, vận hành doanh nghiệp tài sản mã hoá solo (một người) hoặc với đội ngũ nhỏ, đưa sản phẩm chất lượng ra thị trường nhanh chóng. Rất nhiều đối thủ cạnh tranh của bạn đã thông báo dẹp tiệm, các chiến dịch marketing lãng phí đều không cho ra kết quả, nhiều biến cố gần đây đã làm cho những doanh nghiệp "vua" của thời kỳ trước bị mất chỗ đứng trong mắt nhà đầu tư, tạo cơ hội cho lứa mới tham gia.
Tớ vẫn tự tin khuyến khích builder tìm hiểu và xây dựng sự nghiệp của mình xung quanh Ethereum và hệ sinh thái Layer 2. Bạn đừng lãng phí thời gian với mấy cái chain Layer 1 vớ vẩn khác làm gì vì mấy chain đó làm gì có người dùng, thanh khoản thì bé tẹo. Những ứng dụng bạn xây dựng trên đó chắc chắn sẽ bị bỏ hoang, không có khách hàng. Và cũng đừng hi vọng là có tiền tài trợ gì cả, nhiều chain giờ không giải ngân nhưng vẫn lên chiến dịch marketing mời chào nhưng không có xơ múi gì cho bạn đâu. Ngược lại, nếu bạn xây dựng được một ứng dụng trên Ethereum hoặc các Layer 2 lớn thì chắc chắn các chain khác sẽ phải chi tiền cho bạn để bạn triển khai dịch vụ trên chain của họ. Lúc đó, lợi thế thương thảo thuộc về bạn.
Sau vụ kiện của Gerstein Harrow LLP tới Arbitrum DAO để đòi tiền bồi thường cho các nạn nhân Bắc Hàn khác không liên quan đến vụ hack KelpDAO và LayerZero. Tớ nghĩ thị trường hiện tại đang dần phân hoá sâu hơn về yếu tố quản trị của các giao thức. Bạn có 2 lựa chọn:
- Hoặc bạn đi theo con đường cypherpunk, thiết kế giao thức của bạn phân quyền hoàn toàn ngay từ đầu (decentralized), loại bỏ quyền điều hành của đội ngũ phát triển ra từ đầu, thực sự là một giao thực vận hành bằng smart contract onchain. Một số tiêu chuẩn vàng hiện tại là Uniswap hoặc Liquity.
- Hoặc bạn lựa chọn đi theo con đường như những fintech khác, cần có giấy phép hoạt động phù hợp, cần có mối quan hệ với những doanh nghiệp tài chính truyền thống có giấy phép; bạn chỉ tận dụng công nghệ blockchain và môi trường onchain để giúp tối ưu hoá vận hành và giảm thiểu chi phí hoạt động. Bạn sẽ còn thấy là cộng đồng đã bắt đầu có những đơn vị độc lập mới tạo ra để nghiên cứu và điều tra các giao thức, moi ra những điểm yếu trong quy trình vận hành để cảnh báo cho người dùng.
Bản thảo CLARITY Act hiện tại đã được chấp thuận bởi Hội Đồng Ngân Hàng của Thượng Viện Mỹ (Senate Banking Committee). Tớ nghĩ đây là khung quản lý tài sản mã hoá tiên tiến và công bằng nhất hiện tại. Khung quản lý đặt ra những tiêu chuẩn để phân biệt mức độ phân quyền (decentralization) như thế nào; có những điều khoản bảo vệ developer triển khai giao thức phi tập trung nhưng vô tình bị tội phạm sử dụng (tức là phân biệt có ý định phạm pháp hay không). Tớ nghĩ các đơn vị quản lý tài sản mã hoá ở các nước khác nên theo dõi vào xem xét phương án quản lý này.
Cuối cùng, ít builder sau này biết về Nikolai Mushegian nên mình mong các bạn đọc thêm về "Những Phương Châm Của Nikolai" (trích dẫn 1 bên dưới) trong việc thiết kế một giao thức phân quyền (decentralized), quan điểm đạo đức trong việc phát triển công nghệ.